چگونه برنامه‌ریزی درسی کنیم؟
راهنمای کامل برنامه‌ریزی درسی؛ از شناخت زمان‌های آزاد و تعیین ساعت مطالعه تا مرور، استراحت، ثبت عملکرد و جبران عقب‌ماندگی.
اکنون چه می‌کنید؟
کارهایی را که در طول روز انجام می‌دهید، در این دفتر بنویسید؛ برای مثال، ذکر کنید که:
- چه زمانی از خواب بیدار می‌شوید؟
- ناهار و شام خوردنتان چقدر زمان می‌برد؟
- چند ساعت در روز را صرف انجام بازی‌های کامپیوتری یا حضور در فضای مجازی می‌کنید؟
- چقدر تلویزیون می‌بینید یا موسیقی گوش می‌دهید؟
وقتی زمان‌های انجام امور یادشده را با دقت تعیین کنید، هم زمان‌های آزادتان معلوم می‌شود و هم زمان‌هایی که به بطالت هدر می‌رود و می‌توانید آن‌ها را حذف کنید یا حداقل کمتر به آن‌ها بپردازید، مشخص می‌شود.
جوگیر نشوید
یک برنامه‌ریزی خوب باید اهداف روزانه، هفتگی و ماهانه داشته باشد؛ یعنی فقط نگاهی کوتاه‌مدت نداشته باشد؛ چون وقتی شما فقط برای مدتی کوتاه برنامه‌ریزی کنید، حجم زیادی از درس‌ها را برای یک روز می‌گذارید و تصور می‌کنید که می‌توانید از پس این مطالعه حجیم و پرمشقت برآیید؛ اما در عمل فقط چند روز یا در نهایت یک هفته می‌توانید به رعایت چنین برنامه‌ای پای‌بند باشید؛ پس برای یک روزتان طوری برنامه‌ریزی کنید که بتوانید تا زمان برگزاری آزمون سراسری به اجرای آن متعهد باشید. برای شروع می‌توانید در روزهایی که مدرسه دارید، از سه یا چهار ساعت مطالعه در روز آغاز کنید و به مرور آن را به شش یا هفت ساعت برسانید، و در روزهای تعطیل هم از چهار یا پنج ساعت مطالعه در روز شروع کنید و آن را به شش تا ده ساعت برسانید؛ حتی شاید به مرور هم بتوانید بیش از ده ساعت در روزهای تعطیل مطالعه کنید. توجه داشته باشید که برنامه‌ریزی یک حکم قطعی نیست و شما باید شرایط و توانمندی‌های خود را موقع برنامه‌ریزی در نظر بگیرید و بر اساس آن جلو بروید؛ اما در عین حال مواظب باشید که خود را نیز دست‌کم نگیرید.
تک‌درس مطالعه نکنید
در یک روز فقط یک درس را مطالعه نکنید. می‌توانید بخش بیشتری از زمان روزانه را به درس‌های مهم‌تر یا درس‌هایی که در آن‌ها ضعف بیشتری دارید اختصاص دهید؛ برای مثال، در برخی برنامه‌ها می‌توان حدود ۷۰ درصد زمان را به درس اصلی و ۳۰ درصد را به درس سبک‌تر اختصاص داد؛ اما این حکم، یک حکم کلی نیست؛ چون امکان دارد که شما در یک درس مهم‌تر، توانمندتر از یک درس سبک‌تر باشید و نیاز داشته باشید که برای یک درس سبک‌تر، حتی بیشتر از دروس مهم‌تر خود، وقت بگذارید.
مرور کنید
مرور مباحث مطالعه‌شده باعث تسلط شما روی آن مباحث می‌شود.
باید بپذیرید که هر چقدر هم باهوش باشید، نمی‌توانید با یک بار مطالعه یک مبحث، به درک کامل و تسلط کافی در آن برسید.
پس حتماً در برنامه‌ریزی خود، زمانی را به مرور مطالب اختصاص دهید. در پایان هفته هم زمانی را مشخص کنید که اگر در طول هفته، بنا به هر علتی، نتوانستید درسی را مطابق با برنامه‌ریزی خود مطالعه کنید، در آن زمان بتوانید این کم‌کاری را جبران کنید؛ به عنوان مثال، می‌توانید پایان هفته را به انجام این کار اختصاص دهید.
استراحت و تفریح؛ نیازهای ضروری
شما ربات نیستید و نمی‌توانید چند ماه مداوم فقط درس بخوانید. یک دانش‌آموز که بدون توجه به زمان تفریح و استراحت خود، برنامه‌ریزی می‌کند، بعد از مدتی کوتاه از پا می‌افتد و همه چیز را رها می‌کند. عده‌ای نیز زمان زیادی را به استراحت و تفریح اختصاص می‌دهند. سعی کنید جزو هیچ‌یک از این دو گروه نباشید. به طور متوسط، بعد از هر یک ساعت و نیم مطالعه، بیست دقیقه تا نیم ساعت استراحت کردن، منطقی است. خوب خوابیدن برای تمرکز و هوشیاری کامل لازم است؛ پس حتماً شش تا هشت ساعت خواب شبانه داشته باشید. برای تفریح نیز زمانی را در نظر بگیرید؛ مثلاً آخر هفته‌ها نیمی از روز را به تفریحی که دوست دارید، اختصاص بدهید؛ اما نباید پرداختن به این تفریحات، شما را از مسیر مطالعاتی‌تان دور کند.
مکتوب کنید
ثبت ساعت مطالعاتی هر درس به صورت جداگانه و تعداد تست‌های زده‌شده، باعث ایجاد یک مقیاس اندازه‌گیری می‌شود. از طریق این مقیاس می‌توانید بفهمید که نسبت به قبل، چقدر پیشرفت داشته‌اید تا خودتان را بهتر از گذشته ارتقا بدهید؛ یا اگر عملکردتان نسبت به قبل افت کرده است، برای بهبود آن برنامه‌ریزی کنید؛ به همین دلیل، پر کردن دفتر برنامه‌ریزی خود را خیلی جدی بگیرید.
